بایدها و نبایدهای سی و نهمین جشنواره فیلم فجر در گفت و گو با دبیر جشنواره

این هفته در رادیو نمایش، بایدها و نبایدهای سی و نهمین جشنواره فیلم فجر در گفت و گو با محمد مهدی طباطبایی نژاد، دبیر این دوره از جشنواره به چالش کشیده شد.

1399/09/23
|
16:28

به گزارش روابط عمومی رادیو نمایش،مشروح این گفت و گو را که در برنامه«نمای نقره ای» رادیو نمایش صورت گرفته است را در زیر می خوانید.
مجری - ما می خواهیم به سراغ گفت و گوی ویژه هفته مان با جناب آقای طباطبایی نژاد عزیز دبیر محترم سی و نهمین جشنواره فیلم فجر که قرار است در بهمن ماه برگزار شود رویم و امروز می خواهیم با ایشان گفت و گو کنیم، تازه ترین رخداد های اطراف جشنواره را از زبان ایشان بشنویم. جناب آقای طباطبایی نژاد عرض سلام خدمت شما.
سلام عرض می کنم خدمت شما جناب آقای مقدسیان و عرض ادب و احترام خدمت همه شنوندگان فهیم رادیو نمایش دارم.
*از طرف خودم و بچه ها نمای نقره ای می خواهم به شما بگویم دمتان گرم که پای جشنواره ایستادید و بنا شد در بهمن ماه در همان موعد مقرر برگزار شود و می خواهیم درمورد این صحبت کنیم که اگر موافق هستید برخلاف این چیزی که الان من مطرح کردم و شما هم هدفش را دارید و دنبال می کنید گروهی نیز آمدند و با برگزاری جشنواره با این شکل فعلی مخالفت کردند. بعضا گفتند که چه اصراری است که حتما برگزار شود، چرا در بهمن ماه؟ چرا صبر نکردید تا کرونا تمام شود؟ و... هر کاری که در سینما و در سطح مدیریت انجام می شود، یک گروه به هر حال مخالف هستند و یک گروه موافق. اگر کوتاه بفرمایید که توجیه شما و در واقع فلسفه نگاه شما چیست که برگزاری جشنواره در بهمن را در دستور کار قرار دادید ممنون می شوم.
آن دوستانی که موافق یا مخالف هستند به نظر من هر دو حق دارند کما اینکه در مجموعه خود ما نیز همین اتفاق افتاد و خب بعضی از دوستان ما موافق نبودند و بعضی ها موافق بودند. یک دلیل عمده در تاخیر فراخوان ما این بود که زمان زیادی را مجموع دفتر جشنواره صرف کرد برای اینکه هم با فعالان حوزه سلامت گفت و گو کند و مشاوره های لازم را بگیرد هم با بزرگان سینما و صنوف صحبت های لازم را انجام دهد و به یک جمع بندی دقیق برسد. گزینه های متعددی پیش روی ما بود از تعطیلی جشنواره تا تعویق آن و انتقال آن به بهار 1400 و بعد بحث همراهی آن با جشنواره جهانی فیلم فجر؛ گزینه های متعددی بود. همه ی این موارد در جلسات متعدد شورای سیاست گذاری محاسن و معایبش مطرح شد و محدودیت هایی برای تعویق... ما اولین تصمیمی که گرفتیم تعویق به بهار بود که خب محدودیت های پیش رو کار را خیلی دشوار کرده بود از جمله اینکه 25 فروردین ماه مبارک رمضان شروع می شود و تا 25 اردیبهشت ادامه دارد و از آن طرف ایام داغ انتخاب ریاست جمهوری شروع می شد و دشواری های خودش را داشت. برگزاری در 14 فروردین هم به لحاظ اجرایی و دبیرخانه ای کار سختی بود به هرحال در تعطیلات 15 روزه عید و شرایطی که بخواهی داوران را بیاورید (اوج کار داوران است)، این ها همه مواردی بودند که ما را مصمم کرد تا....
*یعنی عملا ما باید قید جشنواره فجر را می زدیم اگر می خواستیم به بهار آن را منتقل کنیم.
باید واقعا قیدش را می زدیم. ما عملا با 2 گزینه بیشتر مواجه نبودیم؛ یا با شرایط پروتکلی و قدم گذاری که در نشست خبری بود جشنواره را برگزار کنیم و یا اینکه از خیر برگزاری جشنواره بگذریم.
*من می توانم چندتا از این نقدهایی که خیلی صریح بودند را بپرسم؟ فقط می خواهم این ها طرح موضوع شوند و پاسخ شما را بشنویم که..
اولین نکته ای که اشکال گرفتند و اشکال درستی بود این بود که جشنواره با مخاطب معنا پیدا می کند. وقتی که شما فقط می گویی داوری این دیگر اسمش جشنواره نیست. این حرف درستی است و ما آن را قبول داریم ولی من همیشه یک نکته ای را به دوستان یادآوری می کنم و می گویم که نوروز یعنی دید و بازدید اما امسال شما نوروز نداشتید اما آیا سفره هفت سین نینداختید؟ یا به عمه و عمو، خاله و دایی زنگ نزدید تا احوالشان را بپرسید؟ آیا با خانواده کنار آینه و قرآن لحظه تحویل سال را گرامی نداشتید؟ وقتی چیزی تبدیل به آیین شود ما آن را تعطیل نمی کنیم بلکه با آن همزیستی می کنیم البته مشخص است که یک جشنواره تمام عظمت و شکوهش به مخاطبش است این بدیهی است و ما هم این را می دانیم. همه تلاشمان نیز بر این است تا این اتفاق بیافتد اما ناگزیر هستیم که تابع شرایط و مقررات باشیم.
*گروهی آمدند و اصل ماجرا را زیر سوال بردند. کسانی که خیلی مستقیم صحبت می کنند گفتند که اصلا جشنواره فیلم فجر در چند سال اخیر جایگاهی در سینمای ایران ندارد که حالا برگزار شود یا نشود یا بخواهد مهم باشد. من موافق این نظر نیستم اما توضیح شما را می خواهم بشنوم.
واقعیت این است که این حرف درستی نیست. غالبا وقتی که چیزی نیست خلاء آن را حس می کنیم. وقتی آن را داریم و محاسنش را می دانیم انگار برایمان عادی می شود و ما نمی دانیم که تمام این حسن ها وجود داشته و ما نسبت به آن ها غافل بودیم. جشنواره فیلم فجر از نظر من برای سینمای ایران تبدیل به یک آیین شده است حتی از مرز جشنواره عبور کرده است. به نظر من به عنوان کسی که از اواسط دهه 60 مشتری جشنواره فجر بودم و از این 39 دوره، 34 یا 35 دوره مشتری ثابت این جشنواره بودم و خیلی های دیگر مثل من.. امروز داشتم صحبت های نوید محمد زاده در برنامه هم رفیق را گوش می کردم جمله ای گفت که برایم جالب بود. گفت من از صف جشنواره فجر به سینما رسیدم و آدمی بودم که در این صف ها بودم و هزاران نوید محمد زاده دیگر در این صف ها ایستادند؛ شما باید به عنوان مدیر فرهنگی آن ها را پیدا کنی. واقعیت این است که جشنواره فجر یک جور شان فرهنگی و فراتر از جشنواره برای ما پیدا کرده است، یک جور یک آیین هنری و سینمایی شده است و ما باید قدرش را بدانیم.
*متاسفانه یک روحیه ای وجود دارد که شاید خوب باشد اینجا آن را مطرح کنیم چون جشنواره فجر بهانه خوبی است تا در مورد آن صحبت شود. یک گروهی در سینمای ایران حالا فیلمساز، منتقد، خبرنگار هر کس که اطراف سینمای ایران فعالیت می کند متاسفانه یک روحیه عجیب و غریبی دارند که می گویند اگر من در سال 99 نتوانستم در سینما کاری کنم یا به هر حال دست من جایی بند نشد، من در سینما لطمه خوردم، من نتوانستم نقد خوبی بنویسم پس چون من به نتیجه نرسیدم می خواهم اساسا دیگر هیچ اتفاقی در سینمای ایران نیفتد. این روحیه سلبی که اگر منفعت من محمدرضا مقدسیان تامین نشود پس سینما نباشد چقدر به سینمای ما لطمه می زند؟
متاسفانه این ها سیئات اخلاقی است که در همه مشاغل وجود دارد یعنی در همه جا است. مربوط به سینما یا حوزه ما نیست اتفاقا در حوزه فرهنگ به نظر من از همه جا کمتر است ولی خب متاسفانه اینجا هم است به هر حال ما هم اینجا با نفسانیاتمان مواجه هستیم و طبیعی است که بعضی ها از این فکرها کنند. ولی الحمدالله در مجموعه حوزه فرهنگ و علی الخصوص سینما کمتر است اما چون ذات سینما یک ویترین است بولد می شود و این حرف ها به چشم می آیند هرچند خوب است که چنین چیزهایی نباشد و ما منصفانه تر قضاوت کنیم. اینکه بعضی ها درمورد جشنواره فجر قضاوت می کنند که تاثیرش درسینما جاهایی زیاد یا کم شده است، من خیلی این حرف را قبول ندارم و این هم احتمالا وجه استنادش به چند فیلم کمدی که در جشنواره نبودند اما در بازار مثلا اقتصاد و گیشه موفق عمل کردند این امر طبیعی است. جشنواره ها قاعده هایی دارند و بر اساس قاعده هایشان عمل می کنند ممکن است فیلم هایی، فیلم های گیشه باشند، بیایند و کار خودشان را کنند، البته ما در فراخوان و در مقدمه ای که هر سال آن را تکرار می کنیم اصرار داریم به اینکه بگوییم یکی از وظایف جشنواره فجر حمایت از سینمای خلاق است و وجه دیگر آن توسعه اقتصاد سینما است. هر دو در کنار هم برای ما مهم است یعنی هم می خواهیم کشف استعداد کنیم هم می خواهیم از سینمای خلاق حمایت کنیم هم به توسعه اقتصاد سینما توجه داریم. احتمالا فیلمی که موفق می شود و جایزه می گیرد و اسم فیلم در دهان ها می افتد و در مورد آن گفت و گو می شود حتی درباره آن نوشته می شود، فرصت بازار و گیشه بهتر نیز پیدا می کند.
*شما یک اشاره کردید. به نظرم این بحثی که گفتید برای همه کسانی که سینما برایشان مهم است قابل درک است و ممنون که این توضیح را دادید. شما تجربه بسیار موفقی در برگزاری و دبیری جشنواره سینما حقیقت در چند دوره گذشته داشتید و امسال در واقع شما جشنواره فیلم فجر را دبیری می کنید. دست بر قضا ماجرای کرونا یک چالش خیلی دشواری را پیش روی شما قرار داده است. می خواهم بدانم شما با توجه به اینکه تجربه مدیریتی موفقی در برگزاری جشنواره ها داشتید برسیم به ماجرایی که شما در نشست خبری نیز به آن اشاره کردید، فرمودید که ما سه سطح در نظر می گیریم. یک سطح اینکه فیلمها فقط برای هیئت داوران به نمایش درآید، اگر شرایط فراهم باشد برای اهالی مطبوعات و منتقدان به نمایش گذاشته شود و اگر شرایط خیلی خوب باشد مخاطبین هم می توانند فیلمها را ببینند. اگر فرض کنیم که فقط سطح اول اتفاق بیفتد یعنی فقط داوران بتوانند فیلمها را ببینند و جوایز اعطا شود چه تمهیدی در نظر گرفته اید برای اینکه آن شور و هیجانی که به آن اشاره کردید (نوید محمدزاده هم به صف های سینما اشاره کرده بود) دست کم بین اهالی مطبوعات اتفاق بیفتد که مثلا برنامه هایی مثل نمای نقره ای یا سایر برنامه ها یا اهالی مطبوعات و منتقدین بتوانند نظر دهند و گفتگو کنند، در حالتی که فیلمها را دیده باشند چون اگر ندیده باشند نمی توانند کاری انجام دهند.
اگر واقعا ما به سطح دو نرسیم یعنی امکان نمایش آثار برای اهالی رسانه و مطبوعات و منتقدین برایمان فراهم نشود باید یک چاره اندیشی می کردیم که کرده ایم و من نامه ای را خطاب به دکتر شاه آبادی زدم و اعلام آمادگی کردم که ستاد جشنواره فیلم فجر آمادگی برای تولید برنامه های متناسب تلوزیونی دارد که مجموعه آثار حاضر در جشنواره فجر را به مخاطبین معرفی کند و در مورد آن گفتگو کند و دقایقی از فیلم و پشت صحنه هایی از فیلم و گفتگو با دست اندرکاران فیلم و بازیگران فیلم در این برنامه های شبانه تدارک شود و دکتر شاه آبادی هم پیغام فرستادند و اعلام آمادگی کردند. با دوستانمان در پلتفرم های نماوا و فیلیمو صحبت کردم و آنها هم اعلام آمادگی کردند و آقای یزدانی مدیرعامل نماوا به من گفتند که ظرف دو الی سه روز آینده طرحشان را آماده می کنند. اگر این اتفاق بیفتد ما ناگزیر هستیم که خلاء مخاطبمان را با برنامه سازی های تلوزیونی درباره آثار، در تلوزیون و پلتفرم ها پر کنیم.
*آن کسانی که قرار است برنامه تولید کنند چگونه قرار است فیلمها را ببینند؟ آیا به صورت محدود برای آنها نمایش داده می شود؟
این نکته متاسفانه وجود دارد و خیلی کاری از دست ما بر نمی آید. البته من به شخصه امیدوارم که شرایط به گونه ای باشد که بتوانیم به سطح دو دسترسی پیدا کنیم و نمایش آثار برای دوستانمان و منتقدین و رسانه ها فراهم شود.
*چیزی که هر دوره مطرح می شود و همیشه جنجال برانگیز است و موضوعیتی هم خیلی ندارد ولی نمی دانم چرا انقدر مهم می شود این است که سالن رسانه و مطبوعات کجا باشد. هر سال این دعوا بین اینکه پردیس ملت باشد یا برج میلاد باشد یا چه وچه و چه می شود. من شنیدم که شما در یکی از اظهار نظرهایتان اشاره کردید که اگر شرایط فراهم شود و سطح دو برسیم برج میلاد را مد نظر قرار داده اید، درست است؟
هم برج میلاد و هم سینما ملت؛ چون ما ناچار هستیم که ظرفیتمان را در فضای بزرگ هم کاهش دهیم، یعنی اگر برج میلاد مثلا هزار و اندی ظرفیت دارد ما یک سوم آن را مهمان داشته باشیم و طبیعتا در ملت هم با ظرفیت 30 الی 40 درصدی باید برویم. احتمالا اگر به آن سطح برسیم تلاش می کنیم که هر دو مجموعه را در اختیار داشته باشیم.
*پس هنوز زود است که بخواهیم درباره این موضوع صحبت کنیم. بحث دیگری که شما در نشست به آن اشاره کردید حذف هیئت انتخاب بود. آیا دلیل آن صرفا کاهش تعداد تولید به دلیل بحران کرونا است یا دلیل دیگری دارد؟
یکی از دلایل آن می تواند این باشد و من منکر این دلیل نمی شوم. می دانید که خیلی از تولیدات سینمای ایران در ایام کرونا یا با تاخیر مواجه شد و یا متوقف شد و بعضی هایش به بعد از کرونا موکول شد و ما یک کاهش 30 تا 50 درصدی در تولیداتمان داشتیم، اما فکر کردیم که حالا که نمی توانیم جدول نمایش را به این شکل ببنیدم خوب است که یک پوئنی به فیلمها دهیم و آن پوئن حضور همه فیلمها در کورس داوری باشد. قبلا هم هیئت انتخاب 85 فیلم را می دید و بین آنها 22 فیلم و 10 فیلم هم برای فیلمهای اول انتخاب می کرد. الان پیش بینی ما بین 40 تا 50 فیلم است که دستمان برسد و تقریبا نیمی از اینها تا الان ثبت نام کرده اند و احتمالا به همین 40 الی 50 و شاید مقداری بیشتر برسیم ولی پیش بینی من با اطلاعی که از پروانه های ساخت دارم و گزارشی که از فیلمها گرفتم بین 40 تا 50 فیلم است؛ این را هم می شد دو مرحله ای کرد و یک مرحله انتخاب و یک مرحله داوری گذاشت ولی فکر کردیم که خوب است این پوئن را به همه دهیم و از داوران خواهش کنیم وقت بیشتری بگذارند و مجموع سیمرغ ها را برای همه فیلمها در نطر بگیرند.
*یکی از حاشیه هایی که هر سال در جشنواره بود این بود که می گفتند چرا هیئت انتخاب یک فیلمی را انتخاب کرده و یک فیلمی را انتخاب نکرده است.
بله این اشکال هم وجود داشت. الان ما دیگر چیزی به نام انتخاب نداریم و همه فیلمها در همه بخش ها شانس دارند. نکته دیگری هم وجود داشت: مثلا خیلی از فیلم اولی ها همواره این گله را داشتند که مثلا اگر کلیت فیلم ما در سودای سیمرغ نیامده است ولی بخش هایی داشته که این شانس را داشته باشد و شاید شانس خیلی بالایی هم داشته باشد؛ الان این شانس را دارند، یعنی فیلمهای اول ضمن آنکه آن سیمرغ فیلم اولشان را می گیرند همه شان در همه بخش ها رقابت می کنند. اگر بازی یک بازیگری در یک فیلم اولی خیلی درخشان بوده ولی آن فیلم اولی مثلا کلیت خوبی نداشته باشد، الان آن شانس از آن بازیگر گرفته نمی شود و او در رقابت با همه در سودای سیمرغ قرار گرفته است.
*یعنی از خیلی حرف و حدیث ها کم می شود.
البته کار داوران و کار ما خیلی دشوار است، چون ما بالاخره قولی که دادیم این است که برای 12 بهمن ماه کاندیداهایمان آماده باشند که اگر خواستیم وارد سطح دو شویم و نمایش برگزار کنیم کاندیدها را بدانند..
*مشخص است که تا چه تاریخی شما فیلمها را با چه سطحی از آماده سازی می پذیرید؟ چون سالهای قبل همیشه این مشکل وجود داشت.
ما اعلام کردیم برای بیستم دی ماه دی سی پی کاملشان را به ما تحویل دهند چون داوری شروع می شود.
*این دیگر تغییر نمی کند و اولتیماتوم آخر است؟
بله باید تحویل دهند چون داوری می شود و اگر بخشی ناقص باشد شانس داوری را از دست می دهند. مثلا اگر فیلیم را بدون صدای کامل بیاورند، آن صداگذار یا صدابردار شانس سیمرغش را از دست میدهد و خود فیلم لطمه می بیند، چون داوری ما از بیست و پنجم دی ماه شروع می شود.
*قبلا می گفتند که ما فیلم ناقص را می فرستیم تا انتخاب کنند و بعد نسخه کامل را داوری کنند.
الان نمی شود چون بیست و پنجم داوری شروع می شود و نسخه ای که به دست ما رسیده است نسخه ای است که داوری می شود و اگر هر بخشی از آن نقص داشته باشد طبیعتا شانس داوری را از دست می دهد و ضرر آن به فیلمساز می خورد.
*خیلی از شما متشکرم که با ما گفتگو کردید. برایتان آرزوی موفقیت می کنم.

دسترسی سریع